Dlaczego klawisze Fortepianu są czarno-białe ?

Klawiatury fortepianowe wykorzystują 52 białe klawisze i 36 czarnych klawiszy, co daje łącznie 88 klawiszy na instrumencie, który zawiera siedem oktaw plus tercja mała. Czarne są uniesione i odsunięte dalej niż białe. Budowa klawiatury fortepianu może początkowo wydawać się zagmatwana, ale układ klawiszy fortepianu jest w rzeczywistości bardzo prosty.

Identyfikacja poszczególnych klawiszy byłaby prawie niemożliwa, gdybyśmy mieli tylko białe klawisze, wzór czarnych klawiszy ułatwia identyfikację układu klawiatury.

Czarne klawisze są ułożone w naprzemiennych grupach po dwa i trzy klawisze.

W układzie klawiszy fortepianu jest coś szczególnego, czego nawet najbardziej doświadczeni pianiści nie są świadomi. Na klawiaturze są dwa punkty, w których można umieścić lustro, a wzór białych i czarnych klawiszy byłby taki sam w obu kierunkach.

Należy również wiedzieć, że na klawiaturze występuje jedynie siedem białych klawiszy a ósmy dźwięk  jest powtórzeniem pierwszego:

Zakres tych dźwięków to właśnie jedna oktawa. Dlatego jak już wspomniałem na początku, klawiatura fortepianu składa się z siedmiu oktaw.

W obrębie  jednej oktawy znajduje się również pięć czarnych klawiszy. Więc w sumie można powiedzieć, że w muzyce istnieje 12 dźwięków (tonów)  Wszystkie 12 tonów nazywa się skalą chromatyczną.

Ale większość  muzyki skupia się na 7 z tych tonów zwanych skalą diatoniczną.

Na klawiaturze podstawową skalą diatoniczną są wszystkie białe klawisze. w zależności od tego, od którego dźwięku rozpoczniesz, otrzymasz skalę durową lub molową.

A co z nazwami czarnych klawiszy?

Na początku musimy wiedzieć, że zapis nutowy na pięciolinii bez żadnych dodatkowych znaków to zawsze będą jedynie białe klawisze. Zobaczmy:

Aby zagrać czarny klawisz potrzebujemy do tego jednego z dwóch znaków chromatycznych: krzyżyka lub bemola.

Znaki takie stawiamy bezpośrednio przed określoną nutą

lub na początku utworu, bezpośrednio za kluczem , co w tym przypadku określa tonację utworu.

Krzyżyk umieszczony przed nutą podwyższa ją o pół tonu w górę,czyli  w ten sposób jesteśmy w stanie zagrać wszystkie czarne klawisze.  w dużym skrócie można powiedzieć, że czarne klawisze powstają z klawiszy białych.

I również nazwy tych czarnych dźwięków wywodzą się z białych klawiszy. Dźwięk C z krzyżykiem stworzy nam dźwięk CIS, dźwięk D z krzyżykiem to dźwięk DIS i kolejno: F- FIS , G-GIS , A-AIS

Drugim znakiem chromatycznym jest bemol . Jego zastosowanie jest podobne. Bemole umieszczone na początku utworu bezpośrednio za kluczem określają tonację utworu a umieszczony bezpośrednio przed określoną nutą obniża dźwięk o pół tonu w dół.

Co to praktycznie oznacza. Dźwięk D z bemolem – to DES, dźwięk E z bemolem to ES i kolejno G- GES, A-AS, H-B

Sumując: każdy czarny klawisz ma dwie nazwy i nazywamy je w zależności od tego – od jakiego dźwięku  powstają. W przypadku krzyżyka :do nazwy białego klawisza dodajemy końcówkę IS

W przypadku bemola do nazwy białego klawisza dodajemy końcówkę ES lub S wyjątkiem jest tutaj dźwięk H, który zmienia się na B.

Czy znaki chromatyczne służą jedynie do tworzenia czarnych klawiszy? Nie.

Znaki chromatyczne obniżają lub podwyższają jedynie dźwięk o pół tonu. Więc jeśli krzyżyk pojawiłby się na przykład przy dźwięku H -zagramy dźwięk C, czyli będzie to biały klawisz- ale zgodnie z wcześniejszym szablonem, dźwięk ten nazwiemy HIS.

Na fortepianach z XVIII wieku, kiedy żył Mozart, kolory klawiszy były dokładnie odwrócone: białe klawisze były czarne, a czarne – białe. Dotyczyło to nie tylko fortepianów, ale także ówczesnych instrumentów klawiszowych i cembali. Były przeciwieństwem dominującego dziś układu biało-czarnego. Jednak kiedy fortepiany stały się dominującym instrumentem klawiszowym w XIX wieku, gdzieś wzdłuż linii, zależność pozycyjna między czernią i bielą zmieniła się.

Dlaczego tak się stało, nie jest dobrze zrozumiałe, ale ponieważ wizualnie kolor biały wyróżnia się, podczas gdy kolor czarny ustępuje w tle, mówi się, że powodem jest to, że tworzenie klawiszy półtonowych, które wystają na czarno, przedstawia obraz stabilności dla oko. Mówi się również, że w miarę rozpowszechniania się fortepianów, jaśniejsza klawiatura była po prostu bardziej preferowana.